यो देशमा एकजना मेयर छन्, जो राजनीतिक दलका नेताहरुलाई टुकुचामा गाड्छु भनेर फेसबुकमा स्टाटस लेख्छन् । अनि, देशका ‘कोड÷अनकोड सचेत नागरिकहरु’ उनको स्टाटस सेयर गर्दै भन्छन्– क्यावात मेयर बालेन, एउटै मुटु कतिपटक जित्छौ ? अनि रुटिन अफ नेपाल बन्द जस्ता न्यू मिडियाहरु बालेनको स्टाटस सेयर भएको संख्या गनेर घण्टैपिच्छे ब्रेकिङ न्यूज दिन्छन् । अनि, देशका अतिवौद्धिक वर्गका सञ्चारकर्मीहरु भन्छन्– बालेनको शैली मात्रै अलि कडा हो, भाव त एकदम ठिक छ । अनि, चिया–चौतारीतिर सुनिन्छ, बालेनले भनेजस्तै एक से एक नेताहरुलाई नगाडेसम्म देश बन्दैन, बरु उनीहरुलाई टुकुचामा होइन, सिसडोलमा लगेर गाड्नुपर्छ ! अनि, त्यसो भन्नेहरुकै पक्षमा परर ताली बज्छ ।
तर्क, विकर्त र कुतर्कबारे कुरा गर्नुभन्दा पहिला मेयर बालेनले उक्त स्टाटस लेखेको परिस्थितिबारे चर्चा गरौं । प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको अभावका कारण काठमाडौं महानगरका सरसफाइ कर्मचारीले तीन महिनादेखि तलब नपाएपछि बालेनले उक्त आक्रोशपूर्ण अभिव्यक्ति दिएको भनिएको छ । उनका समथर्कहरुले भन्छन्– संघीय सरकारले बालेनसँग जोरी खेलेर कर्मचारी नपठाउँदा गरिबको चुल्हो बल्न सकेन ।
अझ मान्छेहरु सिधैं भन्छन्– प्रधानमन्त्री केपी ओलीले बालेनलाई फ्ल्प खुवाउन प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पठाएनन् । तर के सत्य यहीं हो त ? होइन । किनभने यहाँ सरकारले पठाएको प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतलाई काठमाडौं महानगरले काम गर्नै दिएन । कार्यालयमा ताला लगाएर प्रवेश नै निषेध गर्यो । अनाधिकृतरुपमा काठमाडौं टावरको नक्सापास गरेको भनेर अधिकृतमाथि छानबिन गर्न समिति बनायो । समितिले अधिकृत दोष देखाएन । तै पनि उनलाई कार्यालयमा प्रवेश गर्न दिइएन, अझैसम्म दिइएको छैन ।
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको अभावमा महानगरका थुप्रै काम प्रभावित भएका छन् । यहाँको शिक्षकले तलब नपाएको चार महिना नाघिसक्यो । अरु कुनै विकासे योजनाको काम भएकै छैन । विकास बजेट खर्च गर्नै नसकेर तनाव छ । तर, महानगरका मेयर भने फेसबुकमा नेतालाई सरापेर नागरिकको मन जितिरहेका छन् ।
एउटा जिम्मेवार मेयरले कूटनीतिक हिसाबमा समस्याको समाधान गर्नुपर्ने हो । दुई–चार महिना पनि कर्मचारी नटिक्ने वातावरणको अन्त्य गर्नुपर्ने हो । तर, उनलाई काम गर्नभन्दा फेसबुकमा स्टाटस लेख्नै सजिलो लाग्छ । र, उनका अनुयायीहरु पनि त्यहीं चाहन्छन्– बालेनले काम गरे गरुन्, नगरे नगरुन् तर फेसबुकमा नेतालाई सराप्नुपर्यो !
प्रमुख प्रशासकीय अधिकृतको अभावमा महानगरका थुप्रै काम प्रभावित भएका छन् । यहाँको शिक्षकले तलब नपाएको चार महिना नाघिसक्यो । अरु कुनै विकासे योजनाको काम भएकै छैन । विकास बजेट खर्च गर्नै नसकेर तनाव छ । तर, महानगरका मेयर भने फेसबुकमा नेतालाई सरापेर नागरिकको मन जितिरहेका छन् ।
पछिल्लो समय विवाद चर्किएको काठमाडौं टावरको कथा बेग्लै छ । संघीय सरकारसँग टसल गरिरहेका बालेनले उक्त टावर भत्काउने तयारी गरेको बुझिएको छ । यसरी कुनै पनि निर्माणमा भन्दा भत्काउनेमै जोड दिँदा पनि बालेनकै पक्षमा जनमत बढ्छ । किनकि हामीजस्ता ‘कोड÷अनकोड बुद्धिजिबी’ धेरै भएको देश हो यो ।
एउटा मेयर, जो जनतासँग प्रत्यक्ष जोडिएर केही काम गर्दैनन् । पहिलाका राजपरिवारजस्तो अतिगोप्य र रहस्यमयी छ उनको व्यवहार र कार्यशैली । कुनै सञ्चारमाध्यममा आएर सवाल–जावफ गर्दैनन् । उठेका प्रश्नहरुको जवाफ दिँदैनन् । फुटपाथबाट व्यपारी हटाउने र दुई–चार ठाउँमा डोजर लगाएर घर–टहरा भत्काउनेबाहेक अरु केही काम गर्दैनन् । कहिले सिंहदरबारमा लगेर फोहोर फ्याँक्छन्, कहिले श्रीमती चढेको गाडीलाई ट्राफिकले चेक गर्यो भनेर सिंहदरबारनै जलाइदिन्छु भन्छन् । जहिल्यै नेतालाई तुच्छ भाषामा सराप्छन् मात्रै ! अब काम नगरी सरापेकै भरमा जनताको साथ पाउने भएपछि कोही कसैले किन केही काम गरोस् !
यहाँका नागरिक पनि अचम्मका छन् । बबरमहलमा आर्कब्रिज बनाउने संघीय सरकारलाई सराप्छन्, अनि पुलको छेउमा वडा कार्यालयले राखेको गमलाको फोटो खिचेर भन्छन्– क्याबात बालेन ! यतिसम्म कि, ललितपुरको पुल्चोक र भक्तपुरको सूर्यविनायकमा सडक आसपास फूलेका फूलको तस्वीर खिचेर फेसबुकमा राख्दै युवाहरु क्याप्सन लेख्छन्– वा ! सो नाइस बालेन सिटी !
यो एउटा यस्तो देश हो, यहाँ कसैले केही काम गर्नु पर्दैन । नेताले केही गरेन भनेर सराप्नेहरु ती हुन्– जो दिनभर चिया पसलमा लुडो खेलेर बस्छन् । दिमागमा नकरात्मकताभन्दा केही हुँदैन । बिहानभर चिया पसलमा गफ लडायो, साँझ भट्टीमा रमायो ! नेताले देश विगारे भनेर सराप्यो ! यत्ति गरे भयो । अरु केही गर्नु पर्दैन ।
अझ यसो भनौं, जसले जति चिच्याएर सराप्न सक्यो, उ नै रातारात नेता हुन्छ । त्यसको एउटा प्रतिनिधि पात्र हुन्– दुर्गा प्रसाईं । उनी एउटा यस्तो मान्छे हुन्– जसको दिमागमा नाफा–घाटाबाहेक केही छैन । न कुनै विचार छ, न कुनै एजेण्डा ! मनलाग्दी बालेको छ, सानो कुनै सूचनाको जगमा टेकेर विशाल–भ्रम पस्केको छ । बोल्ने भाषा उस्तै निकृष्ट, शैली उस्तो छुच्चो । कहिले महिलालाई हेपेको छ, कहिले पुलिसलाई ! ‘म प्रधानमन्त्री भएपछि पुलिसको तलब एक लाख बनाइदिन्छु’ भन्छन् । मान्छेहरु पत्याउँछन् । ‘हाम्रो सरकार आएपछि बैंक तथा लघुवित्तको सम्पूर्ण ऋण मिनाहा गरिदिन्छु’ भन्छन् । मान्छेहरु पत्याउँछन् । ‘फलानो नेताको फलनो देशमा यति सम्पत्ति छ’ भनेर नक्कली कागज बनाउँछन् । मान्छेहरु पत्याउँछन् । हो, नेतालाई पत्याउन छाडेका नागरिकहरु लेखपढ केही नजानेका वाइयात व्यापारीको कुरा पत्याउन अभिषप्त छन् ।
यो एउटा यस्तो देश हो, यहाँ कसैले केही काम गर्नु पर्दैन । नेताले केही गरेन भनेर सराप्नेहरु ती हुन्– जो दिनभर चिया पसलमा लुडो खेलेर बस्छन् । दिमागमा नकरात्मकताभन्दा केही हुँदैन । बिहानभर चिया पसलमा गफ लडायो, साँझ भट्टीमा रमायो ! नेताले देश विगारे भनेर सराप्यो ! यत्ति गरे भयो । अरु केही गर्नु पर्दैन ।
एउटा मान्छे हिजो राजातन्त्र फाल्न भनेर माओवादी लाग्यो । माओवादीमा चुनावमा टिकट नपाएपछि एमालेमा गयो । एमालेबाट पनि टिकट नपाएपछि राजावादी भयो । अनि अहिले राजाको शासन आएपछि प्रधानमन्त्री भएर सबका सबको उद्दार गर्छु भनिरहेको छ । र, उनको कुरालाई धेरैले पत्याइरहेका छन् ।
बालेन र प्रसाईं त प्रतिनिधि पात्र मात्रै हुन् । यहाँ यस्ता थुप्रै पात्र छन्– जोसँग अरुलाई सराप्नेबाहेक अरु कुनै आइडिया छैन, तिनीहरु रातारात हिरो भइरहेका छन् । नेपालमा राजनीतिक दलले जनताको चाहनाअनुसार काम गर्न नसकेको सत्य हो । तर यसको दोष अहिलेको व्यवस्था वा केही नेताको मात्रै होइन । किनकि, यहाँका केही प्रणालीहरुमा निर्मम अपरेशन गर्न जरुरी छ । जस्तैः नेपालमा चाहिएको संघीयता अहिलेकै जस्तो हो ? होइन । संघीयता सही भए पनि यसको गुणस्तरीय सुधार जरुरी छ । कर्मचारी तन्त्रको पुनःसंरचना नगरी नेपाल समृद्ध हुन सम्भवै छैन । त्यस्तै प्रत्यक्ष कार्यकारी निर्वाचित राष्ट्रप्रमुख हुँदा राजनीतिक अस्थिरता कम होला ! या अरु थुप्रै विषय छन्, जुन सुधार गर्न जरुरी छ । तर, सरापेकै भरमा नेता हुने र भीडको सन्तोषका लागि जे पनि बोल्ने प्रवृत्ति निकै घातक हुन्छ ।
भनिन्छ– निरंकुशताभन्दा लोकप्रियताको हावा निकै खतरनाक हुन्छ । तर नेपालमा अहिले यहीं लोकप्रियतावादले धेरैलाई गाँजेको छ । कुनै प्रष्ट विचार नभएकाहरुको एउटा विशेषता हुन्छ– जता भिडको लहर बढ्ने सम्भावना हुन्छ, त्यतै ढल्कने । नेपालका केही मुख्य राजनीतिक शक्ति पनि यहीं प्रवृत्तिबाट ग्रस्त छन् । त्यसैले समृद्ध मुलुकका लागि लोकप्रियताको रुझानलाई भन्दा तथ्यलाई हेरेर सोचौं, बुझौं र अघि बढौं ।
हेर्नुहोस् भिडिओ
